De Museumfabriek – het museum van hoe en waarom

De Museumfabriek – het museum van hoe en waarom

De Museumfabriek – het museum van hoe en waarom

2019-01-15T15:33:15+00:00

In het voorjaar van 2008 werd in Enschede Museum TwentseWelle geopend. Een nieuw museum in het hart van Roombeek, de woonwijk die in mei 2000 was getroffen door een desastreuze vuurwerkramp. Museum TwentseWelle was het resultaat van een fusie tussen een museum voor natuurlijke historie, een museum voor de textielgeschiedenis en een oudheidkundig instituut. In dat museum werd het grote, Twentse verhaal worden verteld, het verhaal over de ‘Twentse bron’. De gemeente Enschede en de provincie Overijssel hebben flink geïnvesteerd in het museum. In de daaropvolgende jaren werd de oorspronkelijke belofte slechts ten dele waargemaakt. Veel geld en energie zijn geïnvesteerd in grootschalige, tijdelijke tentoonstellingen die vaak niet het resultaat opleverden waarop was gehoopt. Met de kennis van nu kunnen we zeggen dat de tentoonstellingen onvoldoende aansloten op de kwaliteiten en collecties die het museum heeft. Het tentoonstellingsbeleid was weinig consistent en zoog veel energie op. Daardoor kon er onvoldoende worden gewerkt aan de integrale ontwikkeling van het museum en zijn deelcollecties. Uiteindelijk leidde dit tot een in juni 2015 aangekondigde, flinke korting op de subsidie door de gemeente Enschede.

In de zomer van 2015 zijn de eerste ideeën op papier gesteld voor een ingrijpende vernieuwing van Museum TwentseWelle. Deze planontwikkeling verliep parallel aan de gesprekken over een verregaande samenwerking met Rijksmuseum Twenthe dat al in 2012 een crisis en daaropvolgende inhoudelijke en maatschappelijke heroriëntering had doorgemaakt. Die gesprekken leidden tot een bestuurlijke fusie met één organisatie, één directie en één Raad van Toezicht. De museumstichtingen bleven zelfstandige rechtspersonen met hun eigen doelstellingen, begrotingen en verplichtingen. Voor het publiek zijn er dus twee musea. Maar beide musea werken wel vanuit één missie en visie. Eén missie en visie die ze verschillend invullen. Voor allebei geldt dat ze de verbeelding centraal stellen ‘omdat wij mensen daarmee vorm en betekenis geven aan ons bestaan’.

Missie: Van alle kwaliteiten die wij bezitten is de verbeelding de meest menselijke. Het is de verbeelding die ons verhalen vertelt, een verleden creëert, waarden vormt, kunstwerken schenkt en houvast biedt. In een tijd waarin alles razendsnel verandert en waarin oude zekerheden wankelen is de verbeelding, meer dan ooit, van groot belang. De Museumfabriek en Rijksmuseum Twenthe bestuderen, presenteren en stimuleren de menselijke verbeelding. Want het is de verbeelding waarmee we vorm en betekenis geven aan onze wereld.

Foto: Annabel Jeuring.

In 2017 en 2018 is het museum in hoog tempo getransformeerd tot een museum dat de eigen collecties centraal stelt. Tijdelijke tentoonstellingen behoren tot het verleden; de nadruk ligt op activiteiten voor welomschreven doelgroepen: families, scholieren, liefhebbers en professionals. Elke dag vinden aansprekende activiteiten plaats voor de verschillende publieksgroepen.
Betrokken vrijwilligers, medewerkers, vrienden van het museum, de kunst- en natuurclubs en andere kringen van liefhebbers komen samen in Museumcafé Meneer Rozendaal en delen kennis en ervaring in het museum. Families met kinderen ontwerpen en 3D-printen een zelfbedacht object.

In het voorjaar van 2018 heeft de nieuwe koers van het museum geleid tot een naamsverandering: TwentseWelle werd De Museumfabriek. De museumfabriek is geen natuurmuseum, geen technisch museum, geen historisch museum, geen kunstmuseum, de Museumfabriek is het allemaal. In de museumfabriek gebruiken we de natuurhistorische collecties en de technische collecties, de historische collecties én de kunstcollecties van Rijksmuseum Twenthe om de samenhang tussen de verschillende vakgebieden te hervinden.

In De Museumfabriek draait het om verwondering, kennis, experiment en meedoen. Het gaat er over de wereld, van het allergrootste tot het allerkleinste, over ‘de samenhang der dingen’. En die wereld moderniseert, globaliseert, regionaliseert, digitaliseert, professionaliseert, fragmenteert en accelereert. Juist daarom is er behoefte aan plekken waar mensen even tot stilstand kunnen komen, waar ze van een afstandje naar zichzelf, de wereld en het verleden kunnen kijken. Waar dromen over de toekomst mag. Er is behoefte aan plaatsen waar relaties worden hersteld, waar de vakgebieden weer met elkaar in verband worden gebracht. Plaatsen die tonen hoe onze voorouders vormgaven aan hun bestaan; die een gevoel van worteling geven om ons te helpen ook zelf vorm en betekenis aan ons leven te geven.

Zo’n plek is de Museumfabriek. Het is een platform voor iedereen die onze wereld probeert te begrijpen. Het is het museum van en voor een regio met veel hightech maakindustrie, een technische universiteit en een hogeschool. Een plek tussen wereldwijd geïnformeerd en regionaal verbonden. De Museumfabriek zal zich de komende jaren verder ontwikkelen tot zowel een laagdrempelig familiemuseum als een professionele ontmoetingsplek.

Arnoud Odding