Serendipiteit

Serendipiteit

2019-01-15T15:34:30+00:00

Stel je een ruimte voor van ruim 400 vierkante meter met daarin twaalf kolossale, op wanden geprojecteerde, abstracte beelden. Licht hypnotiserende abstracties die zich blijven ontwikkelen. De beelden pulseren mee op het ritme van zeven verschillende muziekstromen die gesynchroniseerd zijn op één tempo. Beeld en muziek vloeien samen tot één sublieme ervaring, ofwel Synchresis. Het beeld gaat swingen zoals de muziek. Jaap Drupsteen is al veertig jaar op zoek naar het perfecte samenspel tussen beeld en geluid. Zijn magnum opus op dit gebied was in 2016 te zien in Rijksmuseum Twenthe, onder de titel The Rhythm Painter – audiovisuele abstracties van Jaap Drupsteen.

De polsslag van de tijd

Door middel van taal, religie, wetenschap en kunst geven wij mensen zin en doel of tenminste oorzakelijkheid, aan de chaotische en op het eerste gezicht onbegrijpelijke verschijnselen om ons heen. Net als andere expressievormen is beeldende kunst een gereedschap om vorm én betekenis te geven aan de schijnbare wanorde en willekeur die we wereld noemen. Vorm en betekenis zijn de niet te splitsen ingrediënten van de verbeelding – de meest menselijke van al onze kwaliteiten. Beeldende kunst, in de beste zin van het woord, is altijd een weerslag van de ideeën, waarden en vormen van de periode waarin ze tot stand is gekomen. 

In de loop van de tijd veranderen de omstandigheden en behoeften en daarmee de vormen en betekenissen die kunstenaars verbeelden in hun werk. Kunstwerken zijn daarom uiterst instructief om verhalen te vertellen over de periode waarin ze tot stand zijn gekomen. In Rijksmuseum Twenthe, het museum van de verbeelding, vertellen we die verhalen om begrip te krijgen van wie we zijn en hoe dat zo gekomen is – beginnend in de late middeleeuwen en eindigend in de 21e eeuw.

Maar het zijn niet alleen verhalen uit het verleden. In Rijksmuseum Twenthe zijn we ook op zoek naar de polsslag van onze eigen tijd. Door de kunst te volgen proberen we de veranderingen in onze eigen tijd te snappen en te duiden. 

Serendipiteit

Jaap Drupsteen is zo’n kunstenaar die al enkele decennia onvermoeibaar blijft zoeken naar het kenmerkende van onze tijd, in (digitaal) beeld en geluid. Over zijn werkwijze zegt hij: 

“Ik bedien de knoppen als het penseel van de schilder, maar het levert vaak onvoorspelbare resultaten op. Ik gebruik plugins vaak niet waarvoor ze bedoeld zijn. Pas als er knoppen verkeerd staan komen de verrassingen. Als ik met mijn eigen muziek werk breidt het proces zich vaak uit in twee richtingen. Muziek pas ik dan weer aan bij verbeterde beelden of andersom. Met alle beschikbare middelen knoei ik net zolang door tot er iets ontstaat dat me verrast en opwindt – en verder gaat dan wat ik ooit had kunnen verzinnen.”

Rusteloos knoeien, spelen, tinkeren, mislukken en weer doorgaan

Met zijn onderzoekende en speelse werkwijze waar de ongezochte vondst centraal staat past Jaap Drupsteen naadloos in het collectie- en presentatiebeleid van Rijksmuseum Twenthe zoals zich dat in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Met terugwerkende kracht is vast te stellen dat die focus zijn startpunt vond in het najaar van 2012 met een tentoonstelling van 25 jaar mediakunst van de Akademie voor Kunst en Industrie, ofwel de roemruchte Enschedese AKI. De meest eigenzinnige van de Nederlandse kunstacademies in de jaren ’70, ’80 en ’90. Die tentoonstelling met werk van negen mediakunstenaars droeg de titel: “Spelen op de grens van het onmogelijke”. De video’s, interactieve installaties en computeranimaties in de tentoonstelling lieten de traditie van innovatie zien die kenmerkend is voor de Enschedese kunstacademie. Alle deelnemende kunstenaars rekken in hun werk de grenzen van de techniek op om zo tot nieuwe vormen te komen. “Ieder medium heeft zijn eigen weerstand. In plaats van vasthouden aan hun oorspronkelijke doel, laten deze kunstenaars zich leiden door de ‘storing’ die nieuwe en onverwachte mogelijkheden biedt”, aldus Pieter Baan Müller, gastcurator van de tentoonstelling in 2012 en docent mediakunst aan de AKI. Die mentaliteit, die voortdurende rusteloosheid van knoeien, spelen, tinkeren, mislukken en weer doorgaan, tot er opeens iets prachtigs ontstaat, die is de kern van het presentatie- en collectiebeleid bij RMT op het gebied van de hedendaagse kunst. En daarmee probeert RMT voeling te houden met de polsslag van onze eigen tijd!

Arnoud Odding